Translate

dinsdag 13 augustus 2013

Fotografie - Onderwerp - Nachtfotografie - Tip4; Nacht- en schemerfotografie (the big topic)

Even tellen; handen omhoog voor degenen die de camera in de tas opruimen als de schemering invalt. Natuurlijk doen heel veel onder ons dat, omdat met de beperkte mogelijkheden van de flitser de in de avond of nacht genomen foto's te donker, bewogen, te korrelig, te onnatuurlijk overkomen. Ook professionelere flitsers komen uiteindelijk tekort om de sfeer zoals je die op het moment beleeft goed te pakken.

De tegenvraag die je kan stellen is, waarom alle moeite steken in een foto die door de schemeromstandigheden bijna onmogelijk is om te nemen? Fotograferen is immers het schrijven met licht en als er weinig of geen licht is, dan valt er ook moeilijk te schrijven! Voor de meeste fotografen wordt deze tegenvraag als irrelevant beschouwd, het gaat immers om de kracht van het resultaat en niet het persoonlijk ongemak bij het fotograferen. Komt bij dat als de plaat lukt dit veel meer voldoening geeft voor degene die hem heeft gemaakt en het eindresultaat is meer onderscheidend want er zijn relatief veel minder mensen die zich met dit soort fotografie bezig houden.

Dit artikel gaat eerst in op de techniek van het schemer- en nachtfotograferen. Daarna wil ik, ter inspiratie, wat mogelijkheden aanreiken om mee aan de slag te gaan.

De kleur van het licht (kleurtemperatuur) en Witbalans
We hebben allemaal geleerd dat hoewel het licht wit lijkt, zodra het door een prisma valt zich splitst in de kleuren van de regenboog. Beginnend met de kleuren: rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo naar violet. De kleur die een voorwerp afgeeft ontstaat door het feit dat alle andere kleuren door dat voorwerp worden geabsorbeerd. Dus we zien iets als een rode bal, omdat alle andere kleuren uit het kleurenspectrum worden opgenomen. Een wit voorwerp straalt alle licht terug zonder opname en een zwart voorwerp absorbeert alle kleuren.

Kijken we naar kunstmatig licht, zoals een lamp, dan blijkt al snel hoe we door onze ogen in de maling worden genomen. Het licht lijkt wit door een kleurcorrectie die door onze hersenen wordt uitgevoerd. Onze camera, die een dergelijke correctie niet uitvoert, zal de werkelijke kleur van het licht weergeven en dit als een blauwe of rode zweem over de foto leggen.

Iets dergelijks gebeurt ook met het zonlicht want alleen op het hoogtepunt van de zon op een onbewolkte dag zal het licht werkelijk wit zijn. Zijn er wolken waardoor het licht wordt gefilterd dan verdwijnen de onderste kleuren als eerste uit het kleurenspectrum en neigt de kleur van het zonlicht naar blauw (of zelfs grauw). Aan het begin van de dag en tegen de avond, als de zon in de buurt van de horizon is worden juiste de bovenste kleuren uit het spectrum gefilterd waardoor de kleur van het licht neigt naar rood/oranje.

De kleur van het licht wordt ook wel de kleurtemperatuur genoemd en uitgedrukt in graden Kelvin. Beginnend bij 0 K vindt je het rode licht zoals dat wordt afgegeven door vlammen, daarna kom je in het oranje gebied van het kaarslicht, om vervolgens in het geel/groene gebied van de tungsten (kunstmatige) verlichting te komen, daarna volgt het echt witte daglicht, om vervolgens te eindigen in het donkerblauw van een blauwe lucht.



(bron: lampenwereld.nl)

Als fotograaf moet je je altijd bewust zijn van de kleur van het licht en de mogelijke correctie daarvan die je op de camera moet instellen. Hiervoor wordt de Witbalans instelling gebruikt. De meeste moderne camera's hebben hiervoor een automatische (Auto Witbalans - AWB) aan boord. Deze analyseert het beeld en bepaalt de beste witbalans. Tegenover de Auto staat de Manual stand, waarbij je een wit voorwerp (bv een A4-tje) voor de camera houdt en instelt dat hij die kleur als referentie voor de witbalans moet instellen. Tussen Auto en Manual kan je nog kiezen uit een aantal voor ingestelde waarden bv: Daglicht (daylight) voor een gemiddeld daglicht met zonlicht, blauwe lucht en wat wolken, Bewolkt (cloudy) voor een bewolkte lucht. Tungsten voor kunstmatig licht met een warme / rode zweem. Fluorescent voor kunstmatig licht met een koude zweem. Het is aan te bevelen de camera altijd in de Auto stand te zetten waardoor een bovengemiddeld goed resultaat wordt gehaald. Het is toch heel vervelend om alle vakantiefoto's te moeten corrigeren als standaard voor de fluorescent stand was gekozen.

Het inkleuren van de scene - Witbalans
Nu we weten wat de kleur van het licht doet en hoe we de camera vertellen de juiste kleur, onder de verschillende omstandigheden, via de witbalans te bepalen, kunnen we op een goede manier hiervan gebruikmaken bij het inkleuren van de scene bij schemering of in de nacht. Bij schemering en juist bij het intreden ervan, laat de zon door het zgn avondrood het landschap, de personen, huizen en andere voorwerpen rood, oranje en geel inkleuren. Is het nacht, dan moet je bewust zijn van soorten straatverlichting, maanlicht, vuurwerk e.d. die ieder met hun eigen kleur gevolg kan hebben voor de inkleuring van de scene. Dus de instelling van de Witbalans is Key! Overigens kan je de zorg om de juiste instelling open laten voor de nabewerking in een programma als Lightroom, als je de foto's in het RAW-formaat schiet.

Het inkleuren van de scene - Belichting
Een beetje fotograaf kent het effect van overlichting en onderbelichting op de kleuren van een foto. Een te lange belichting wast de kleuren uit. Onderbelichting versterkt (saturatie) van de kleuren en maakt het achteraf nog goed mogelijk om in photoshop de belichting nog wat bij te stellen. Voor de inkleuring van een scene met een zonsondergang is een belichtingscorrectie ten zeerste aan te bevelen. Als je een voorwerp op de voorgrond zet en de ondergaande zon recht achter dit voorwerp, moet je bewust zijn van een juist belichting. Experimenteer eens met het volgende: doe een spot metering op de lucht en het licht zo dicht als mogelijk bij het felste gedeelte van het licht, zet deze waarden vast en zoom uit om een compositie te kiezen met het voorwerp in de zoeker en maak de foto. Doe vervolgens een normale belichting waarbij de camera op basis van bv een matrix of een centrum-gewogen gemiddelde metering de belichting bepaalt en maak de foto. De derde is door de pop-up flitser of een externe flitser aan de camera te koppelen en de camera de belichting te laten bepalen en dan af te drukken. Als je het goed hebt gedaan levert de eerste manier een foto op waarbij het onderwerp zelf donker tot zwart is en het licht erachter goed is vastgelegd, dit zijn zogenaamde silhouet-foto's.

De tweede foto is een beetje vlees noch vis. De camera probeert een gemiddelde belichting te vinden waardoor de achtergrond naar overbelicht en het voorwerp naar onderbelicht neigt.

De derde foto, met een stop correctie voor het licht en geflitst levert een mooie doorgelicht resultaat op.

Bij twijfel over de juiste compensatie van de belichting, met de +/- knop, kan je altijd terugvallen op de bracketing mogelijkheid van je camera. Stel deze in op het gewenste aantal foto's en belichtingsstapjes een maak de foto's. Vergelijk deze dan op het scherm om vervolgens na keuze de goede compensatie via de +/- knop in te stellen.

Samengevat: zorg bij onder/opgaande zon voor een onderbelichting van de foto via de +/- knop om de rode/oranje/gele kleuren van het licht extra te verzadigen. Gebruik de invulflits om dichtbij de lens geplaatste voorwerpen goed te belichten.

Verbeteren van de zonsondergang
De foto's zijn gemaakt en thuisgekomen worden ze naar de computer overgezet. Een eerste blik op de foto's is meestal, dit kan beter! Maar gelukkig is hier de hulp van Photoshop om de meest elementaire verbeteringen te maken en daarmee de foto zo spectaculair als het in werkelijkheid was te maken. De handelingen hiervoor zijn gelukkig simpel en heel doeltreffend.
Levels; stel handmatig, of via Autolevels de feitelijke wit-,zwart, en grijswaarden in. 
Hue & Saturation; deze instelling doet wonderen voor de verzadiging van de kleuren en kan zelfs op individuele kleuren worden losgelaten.

Gausian Blur; gebruik dit filter op bv een gemaskerd gedeelte van de lucht om een mogelijk gestreept/geblokt kleurverloop in wolken/lucht of corona te egaliseren.
Verscherpen (unsharp mask); is de laatste handeling om de foto mooi te verscherpen.

Slecht weer
Is zo'n omstandigheid waarbij we ons terug trekken in de beschutting van het huis en schuilen voor betere tijden. Veel fotografen zullen hun dure apparatuur niet bloot willen stellen aan storm, hagel en regen. En natuurlijk is een grauwe aanblik niet iets wat direct bij je opkomt voor een mooie foto. Er is echter een type storm dat wel fantastische foto's kan opleveren: de storm waarbij af en toe een flard zon doorkomt en nog mooier als dit ook nog een regenboogeffect oplevert. Als je dan ook nog het geduld kan opbrengen en het geluk hebt dat zo'n flard zonlicht precies jouw onderwerp belicht is het showtime!! Om teleurstelling te voorkomen stel ik voor dat je de camera in de bracketing stand hebt staan om zo foto's met een verschillende belichting te maken en daarmee de verwachting dat er altijd eentje tussen zit die goed belicht is. De foto die iets onder- of overbelicht is levert vaak het beste beeld op.

Donkere locaties
Ook overdag kan je de schemering of duisternis in locaties opzoeken om contrast en diepte in de foto aan te brengen. Een voorwerp dat zich deels in de duisternis bevindt en door een streep zonlicht wordt belicht kan zo alle aandacht voor zich opeisen. Dit kan bijvoorbeeld in een bosgebied, een bergvallei, een steeg tussen twee huizen. Speel ook hier met de witbalans en de lichtmeting en flits zo nodig gericht in op het voorwerp, om het gewenste resultaat te halen.

Een perfecte maan
Een landschap met een volle maan daarboven kan een hele mooie foto opleveren. Het maken van zo'n foto is moeilijk.
Nacht

 

Auteursrecht en portretrecht

(zoom.nl, 9 augustus 2013)

Als fotograaf heb je auteursrecht, maar ook anderen hebben rechten. Zoals de maker van het gebouw dat je op de foto hebt gezet en het model dat voor je poseert. En wat doe je als iemand met jouw foto aan de haal gaat? Zoom.nl zet de juridische haken en ogen op een rij.

Rechten en plichten van de fotograaf

Met dank aan Arnoud Engelfriet

Op vrijwel elke foto of filmpje rust auteursrecht. Zelfs op een totaal mislukte groepsfoto geschoten na een nachtje doorzakken in Salou. Kwaliteit telt dus niet, evenmin of je professioneel bezig bent. Originaliteit en creativiteit tellen wél. Als je als fotograaf keuzes maakt over belichting, uitsnede of zelfs maar het schikken van het haar, dan heb je al snel auteursrecht over de foto. Over het auteursrecht van een pasfoto bijvoorbeeld valt te twisten. Het auteursrecht vervalt zeventig jaar na het overlijden van de maker.

Plagiaat

Plagiaat en auteursrecht worden vaak door elkaar gebruikt. Toch zijn het twee verschillende dingen. Bij plagiaat presenteer je werk van iemand anders als dat van jezelf. De plagiaatpleger gaat er met de eer vandoor. Juridische problemen met plagiaat doen zich in de fotografie niet zo verschrikkelijk veel voor. Op een idee, concept of stijl berust namelijk geen auteursrecht, alleen op concrete uitvoeringen. Pas als je andermans foto letterlijk namaakt, loop je tegen auteursrechten aan. Hoe concreter en meer in detail een idee is uitgewerkt of een foto is nagemaakt, des te meer bescherming de Auteurswet biedt. Toch is zoiets natuurlijk niet altijd even makkelijk te bewijzen, daarom bestaat er waarschijnlijk ook nauwelijks jurisprudentie (rechtspraak) over. Als je een foto namaakt of iemands stijl nabootst, dien je voor alle zekerheid dit wel altijd bij je foto te vermelden ('geïnspireerd op -' of 'nagemaakt van naam van de foto of fotograaf').

Copyright notice

Auteursrecht krijg je automatisch wanneer je een foto maakt. Je hoeft het niet aan te vragen. De zogeheten copyright notice (2013 Copyright Piet Puk of 'All rights reserved Piet Puk') is dus eigenlijk overbodig. Het auteursrecht houdt in dat iemand niet zonder jouw toestemming je foto mag verveelvuldigen of publiceren. Zelfs al zet hij jouw naam er netjes bij. En ook al hang je je foto in gigapixels te geef op Zoom.nl of ergens anders op internet. Foto's uploaden in een besloten webomgeving als Hyves of Facebook geldt niet als publiceren. Plaatsing op een openbare blog of een website is dat wel; ook (diep) linken ziet de rechter als publiceren.


Foto gestolen
Op een namiddag dook semiprof Sven ter Heide samen met visagiste Kelly van Vossen de studio in voor zomaar een leuke creatieve foto voor z'n portfolio. Hij plaatste 'm op Zoom.nl. Tot zijn grote verbazing duikt de foto op als banner op de website van een plaatselijk radiostation. Maker noch model was toestemming gevraagd. 'Hadden ze dat wel gedaan, dan hadden ze de foto zo mogen gebruiken.' Nu stuurt hij een factuur. Een vermoeiend juridisch steekspel volgt, dat uitmondt in de toezegging reclame te maken voor Svens website. 'Maar zelfs dat is niet gebeurd.'

Wie krijgt auteursrecht?

Een zelfstandig fotograaf krijgt vanzelf het auteursrecht. Ben je als fotograaf in loondienst bij een werkgever, dan heb je meestal geen auteursrecht. Mocht je twijfelen, kijk dan in je contract. Staat er niets in je contract, dan heeft je werkgever het auteursrecht. Wanneer je foto's maakt in opdracht, kan in het contract staan dat de rechten overgaan op de opdrachtgever.

Persoonlijkheidsrecht

Heb je geen auteursrecht, dan kun je je altijd nog beroepen op de persoonlijkheidsrechten van de Auteurswet. Zelfs na het verkopen van je auteursrecht kun je op grond van je persoonlijkheidsrechten verlangen dat je naam wordt vermeld bij je werk. Je kunt eisen dat je foto niet ingrijpend wordt gewijzigd of wordt gebruikt in een kwetsende context. Zo heb je na verkoop van je auteursrecht toch nog een kwaliteitscontrole op je werk. De persoonlijkheidsrechten blijven bij de maker tot diens dood.

Iedere dag een plaatje - 120; McSpot (Sony A57; 1/640sec, F/3.5, ISO100, 18mm, 0stap, ext. flash off)

Spot ging mee op de fiets (in het bakkie) naar de McDonalds én leuk dat hij dat vond.


maandag 12 augustus 2013

Iedere dag een plaatje - 119; Artistiek? (Sony A57; 1/4000sec, F/5, ISO800, 55mm, 0stap, ext. flash off)

Vandaag weer eens iets heel anders. Natuurlijk komt dit uit de Photoshop wasstraat, want lijkt mij niet echt mogelijk om dit in werkelijkheid zo te maken. Ik vond het resultaat wel erg mooi, wat vinden jullie ervan?


vrijdag 9 augustus 2013

Iedere dag een plaatje - 118; Kleintjes worden groot (Sony A57; 1/60sec, F/5.6, ISO100, 135mm, 0stap, ext. flash on)

Een tijdje geleden heb ik een foto geplaatst van de groep van 7 eendjes die, zonder hun moeder proberen te overleven. Nu kan ik melden dat die 7 er nog steeds zijn en inmiddels al behoorlijk uit de kluiten aan het groeien zijn. Er werd zelfs door twee van hun gevochten om een kikker. Bij deze de update in foto's.











donderdag 8 augustus 2013

Iedere dag een plaatje - 117; Quiz-je (Sony A57; 1/1000sec, F/5.6, ISO100, 75mm, -1stap, ext. flash off)

Okay vandaag een quizje. Tijdens de botenparade in Am*dam van jl zaterdag waren er het en der nogal wat bekende Nederlanders te spotten. Natuurlijk wist ik van de meeste niet dat ze aan boord waren, dus toeval heeft ook een rol gespeeld. Hieronder een overzicht van de foto's waarop een bekend iemand staat. Stuur je even in een 'reactie' op dit bericht of je ze ook herkend hebt???